Wada zgryzu, a także inne nieprawidłowości w zakresie położenia i ustawienia zębów, to nie tylko problem estetyczny, ale również poważny problem zdrowotny. Prawidłowe ustawienie zębów, dzięki poprawie wyglądu i lepszemu samopoczuciu, to nie tylko gwarancja sukcesu w życiu zawodowym i prywatnym, lecz także mniejsza skłonność do próchnicy, odkładania się kamienia nazębnego i tendencji do chorób przyzębia (paradontozy). Leczenie ortodontyczne często może również zniwelować wady wymowy, jak również poprawić jakość żucia (gryzienie, odgryzanie pokarmów).

Aparat ortodontyczny ruchomy

(okres uzębienia mlecznego mieszanego oraz wczesnego stałego), czyli korekta wady zgryzu lub leczenie krzywego zgryzu odbywa się za pomocą różnych modyfikacji aparatów ruchomych. Aparat ruchomy wewnątrzustny składa się z akrylowej płytki w kolorze wybranym przez Pacjenta, drucianych elementów utrzymujących oraz elementów aktywnych: śrub, sprężyn. Najlepszym momentem na leczenie wad zgryzu przy pomocy tego typu aparatów jest okres wzrostu dzieci i młodzieży. Skuteczność leczenia aparatem ruchomym oraz czas leczenia uzależnione są od rodzaju wady, wieku Pacjenta oraz jego współpracy z lekarzem. Aby prawidłowo wyleczyć krzywy zgryz, dziecko musi przestrzegać obowiązujących zasad stosowania aparatów ruchomych: czasu noszenia i sposobu korzystania z aparatu.

Aparat stały

Leczenie ortodontyczne to przede wszystkim aparat ortodontyczny stały. Do wyboru jest aparat metalowy, porcelanowy lub kryształowy. Aparat na zęby stosuje się zarówno u młodych Pacjentów, jaki i osób dorosłych. Aparaty stałe to urządzenia składające się z różnego rodzaju zaczepów (zamków, pierścieni) osadzonych na stałe na powierzchni zębów. Zaczepy te stanowią umocowanie dla sprężystych drutów, będących właściwym źródłem siły działającej na zęby. Dzięki temu, iż aparaty stałe wywierają siłę bez przerwy przez cały okres leczenia, pozwalają na osiągnięcie precyzyjnych efektów leczniczych w czasie /w zależności od wady zgryzu/ od roku do trzech lat.

Aparat ortodontyczny stały metalowy

Precyzyjny i tańszy aparat na zęby. Aparat metalowy daje możliwość tworzenia indywidualnego wizerunku poprzez zastosowanie kolorowych gumek utrzymujących łuk. Zamki są wykonane z metalu.

Aparat ortodontyczny stały estetyczny

To przede wszystkim aparat ortodontyczny porcelanowy (w kolorze zęba), lub aparat ortodontyczny kryształowy (inna nazwa to aparat szafirowy). Są to jedyne całkowicie przeźroczyste zamki ortodontyczne przez co także mniej widoczne.

Przebieg leczenia ortodontycznego obejmuje:

Konsultację ortodontyczną

Plan leczenia ortodontycznego

Właściwe leczenie ortodontyczne

Wizyty kontrolne

Faza retencji/stabilizacji

Konsultacja ortodontyczna

Podczas pierwszej wizyty przeprowadzany jest dokładny wywiad z Pacjentem w celu określenia jego potrzeb i oczekiwań. Na pierwszej wizycie przeprowadzane są badania pozwalające na postawienie pełnej diagnozy i ustalenie indywidualnego planu leczenia:

  • badanie zewnątrz i wewnątrzustne

  • pobranie wycisków do gipsowych modeli diagnostycznych uzębienia

  • dokumentacja fotograficzna

  • zdjęcie cefalometrycze

Plan leczenia

Podczas drugiej wizyty przedstawiony zostaje Pacjentowi plan leczenia ortodontycznego, uwzględniający przebieg i przewidywany czas trwania leczenia ortodontycznego, by móc dokładnie określić na jak długo aparat na zęby powinien być założony. Jest to również moment przeznaczony na ewentualne pytania Pacjenta i wybór aparatu /aparat metalowy, porcelanowy, czy też kryształowy/.

Leczenie właściwe

Rozpoczęcie właściwego leczenia polega na wydaniu Pacjentowi aparatu ruchomego lub założenie aparatu stałego.

Wizyty kontrolne

Ich celem jest kontrola przebiegu leczenia i aktywacja aparatów:

  • aparaty stałe – wizyty co 4-6 tygodni

  • aparaty ruchome – wizyty co 2-4 miesiące

Po zdjęciu aparatu stałego należy ustabilizować osiągnięte wyniki i zapobiec nawrotowi wady, poprzez przyklejenie w łuku dolnym specjalnego drutu (retainera) na wewnętrznej powierzchni zębów. Na łuk górny Pacjent otrzymuje również retencję w postaci ruchomej akrylowej płytki, którą bezpośrednio po zdjęciu aparatu stałego należy nosić całą dobę.

Higiena w trakcie leczenia ortodontycznego

Warunkiem rozpoczęcia leczenia jest wyleczenie zęby oraz oczyszczenie ich z osadu i kamienia nazębnego /również dziąsła nie mogą mieć stanu zapalnego/. Zachowanie higieny jest najważniejszym wymogiem, aby leczenie aparatem stałym zakończyć z oczekiwanym sukcesem. Pacjent nieprzestrzegający zasad higieny jamy ustnej nie może być leczony tą metodą. Dokładną instrukcję utrzymania higieny jamy ustnej Pacjentowi przekazuje higienistka stomatologiczna.

Aparat ortodontyczny sam z siebie nie wywołuje próchnicy, natomiast zaniedbanie higieniczne może prowadzić do odwapnień (białych plam), przerostów dziąseł oraz ubytków próchnicowych. W przypadku radykalnego zaniedbania higieny lekarz ma prawo odmówić dalszego leczenia Pacjenta.

Aby leczenie ortodontyczne było efektywne, konieczna jest pełna współpraca Pacjenta z lekarzem, a w przypadku dzieci także z rodzicami /opiekunami/.

Dyskomfort podczas leczenia aparatem stałym.

W przypadku wyboru metody leczenia aparatem stałym, zaraz po założeniu aparatu /lub kilka dni później/ może pojawić się uczucie dyskomfortu, a nawet ból /szczególnie przy gryzieniu twardych pokarmów/. Objawy te powinny jednak ustąpić w ciągu tygodnia od rozpoczęcia leczenia, a przyzwyczajenie się do aparatu zajmuje zwykle kilka dni. Wskazane spożywanie miękkich pokarmów. Podobne odczucia, lecz o mniejszym natężeniu, mogą wystąpić po wizycie kontrolnej, na której dokonywana jest aktywacja aparatu stałego. Odstające elementy aparatu ortodontycznego mogą drażnić błonę śluzową policzków i warg, ale znakomitym remedium na tę uciążliwość jest specjalny wosk, który lekarz przykleja do aparatu, a błona śluzowa szybko przyzwyczaja się do nowych warunków. W przypadku przedłużających się dolegliwości bólowych zaleca się łagodne środki przeciwbólowe. Podczas całego leczenia ortodontycznego należy unikać pokarmów twardych, ciągnących się i lepkich, które mogłyby uszkodzić aparat oraz utrudnić oczyszczanie zębów.

Aparat stały estetyczny /porcelanowy lub kryształowy/ posiada zamki ortodontyczne, których wybór wiąże się z koniecznością ograniczenia spożywania mocnej kawy, herbaty, niektórych napojów i potraw oraz palenia papierosów. Produkty te sprzyjają tworzeniu się trudnego do usunięcia osadu.